Palestina-Israël.info
         
 

 

 

JONGEREN

Joodse jongeren in Israël

Wat je hier kunt lezen:

1. Inleiding 

2. Een Israëlisch meisje als soldaat 

3. Israëlische dienstweigeraars
4. Israëlische dienstweigeraars voeren actie 

5. Het zwijgen doorbroken (Breaking the Silence)
6. Soldaten in Israël: jong moe, verveeld.
7. De Israëlische rapper Sagol 59 

8. Politiek in Israël

1. Inleiding

Israëlische jongeren hebben veel bewegingsvrijheid. Ze kunnen studeren, reizen, toekomstplannen maken etc. Voor sommigen van hen zal het leven misschien niet veel anders zijn dan voor jongeren in Nederland. Met het verschil dat voor Israëlische jongeren veiligheid nooit vanzelfsprekend is, angst voor bomaanslagen hoorde tot voor enkele jaren voor hen bij het dagelijks leven. Bovendien moet elke Israëlische jongen drie jaar dienstplicht vervullen en elk Israëlisch meisje twee jaar. De ervaringen tijdens hun dienstplicht hebben hun manier van denken over de Palestijnen heel erg negatief beïnvloed: "Alle Palestijnen zijn terroristen." Aan de andere kant is er ook een groep soldaten, die zich 'Breaking the Silence' noemt. Zij vertellen over de slechte dingen die zij gedaan hebben in de moeilijke situaties waarin zij terecht kwamen en ze willen die aan de kaak stellen. (Zie hieronder)

27 september 2015:

Het Israëlische leger werkt nauw samen met de scholen: Israëlische leerlingen worden opgevoed tot geode soldaten, in plaats van geode burgers.
http://www.middleeasteye.net/news/israel-s-army-and-schools-work-hand-hand-say-teachers-201601890

14 april 2014:

Een artikel in Trouw over hoe de dienstplicht het familieleven in Israël beïnvloedt.
http://etgarkeret.com/ekmedia/docs/hollandinterviewapril14.pdf

Net als een deel van de Israëlische jongeren in Israël zijn er ook joodse jongeren in de Verenigde Staten die het niet eens zijn met de politiek van Israël, zoals de bezetting, de muur en de nederzettingen. Zij protesteren geheel op hun eigen manier. Dat is te zien op het volgende filmpje: http://www.youngjewishproud.org/

2. Een Israëlisch meisje als soldaat

De schrijfster Susan Nathan leeft als joodse in een Palestijns dorp in het noorden van Israël. Zij interviewt allerlei mensen, en schrijft erover in haar boek 'De andere kant van Israël'. (uitgave Archipel, Amterdam/Antwerpen, 2005) Zo ontmoette ze ook een Israëlisch meisje dat net in het leger was gegaan. " De eerste keer dat ik Bar ontmoette droeg ze legerkleding en had ze een geweer achteloos over haar schouder hangen. Bar legde me omstandig uit dat ze haar wapen geen moment uit het oog mocht verliezen."Bar is een Israëlisch meisje, dat net het leger is ingegaan. Ze is afkomstig uit een politiek linkse kiboets en haar ouders hebben moeite met de harde onderdrukking van de Palestijnen door het leger in de bezette gebieden. Ze vinden het moeilijk dat hun dochter daar nu actief aan gaat deelnemen. Bar zelf is niet tegen de bezetting; ze gelooft dat deze noodzakelijk is om Israëls voortbestaan in het vijandige Midden Oosten veilig te stellen. Ze vindt dan ook dat ze haar land moet verdedigen en misschien wel ervoor moet sterven.Ze heeft wel gehoord van de meer dan 1300 soldaten die weigerden om nog langer in de bezette gebieden te dienen, maar ze vindt dat ze loyaal moet zijn ten opzichte van haar land en aan de andere dienstplichtige soldaten.

Bar heeft het goede voornemen om een menselijke soldaat te zijn, als ze eenmaal in functie is op de Westbank. "Als ik bij een controlepost sta, kan ik de Palestijnen laten zien, dat Israëli ook mensen zijn", zegt ze. Ook wil ze andere soldaten laten zien dat het ook mogelijk is om je bij een controlepost beleefd en beschaafd te gedragen. Ze gelooft dat ze op die manier het leger van binnenuit zou kunnen veranderen. Tijdens haar legertraining kreeg ze wel steeds meer vragen en twijfels, omdat ze merkte dat haar mede-soldaten een enorme hekel aan Arabieren hebben. "Ze willen vanachter een wapen laten zien wie er de baas is", ontdekte ze. Veel jongelui hebben zowel van hun ouders en leraren, maar ook via de media het idee gekregen, dat Palestijnen maar op één ding uit zijn: de joden vermoorden of de zee indrijven. Uiteraard zijn deze joodse jongeren nog nooit in een Palestijnse plaats in Israël of op de Westbank of Gaza geweest om te kijken of dat beeld wel klopte. Ze zijn een vormloze vijand gaan vrezen, die maar één kenmerk heeft: hij is een Arabier. Deze angst overstemt elk redelijk argument in een discussie.

Toen Bar eenmaal echt als soldaat moest functioneren in Hebron, een Palestijnse stad op de Westbank, waar dagelijks de spanningen hoop oplopen vanwege de aanwezigheid van provocerende joodse kolonisten, bleek ze er veel moeite mee te hebben. Zo moest ze een groep Palestijnse mensen onder schot houden, terwijl hun huis werd doorzocht, omdat er ergens in Israël een zelfmoordaanslag was gepleegd, waar deze mensen in Hebron part noch deel aan hadden. Ze wilde haar geweer niet op de mensen richten, terwijl de andere soldaten een enorme puinhoop maakten in dat huis en voelde zich erg ongemakkelijk. Achteraf wist ze niet door te hebben dat door het deelnemen aan deze actie haar gedrag al niet meer fatsoenlijk was en dat ze eigenlijk tegen haar eigen principes was ingegaan door deel te nemen aan de bezetting. Ze wilde een goed mens zijn, terwijl ze bevelen moest opvolgen die wezenlijk verkeerd waren voor haar gevoel. (Uit een gesprek in een bus, 2005)

3. Israëlische dienstweigeraars

Alle Israëlische jongeren worden op zeventien- of achttien jarige leeftijd opgeroepen voor een militaire dienstplicht van drie jaar (meisjes voor twee jaar). Echte gewetensbezwaarden, zij die uit principe niet in een leger willen dienen dat betrokken is bij een bezetting, worden meedogenloos door de staat vervolgd. Ze gaan herhaaldelijk de militaire gevangenis in, niet alleen na hun eerste dienstweigering, maar elke keer dat ze opnieuw weigeren om als reservist op te komen; iets wat nog doorgaat tot ze in de veertig zijn. Zo worden deze dienstweigeraars gecriminaliseerd tot ver in hun volwassen leven.

Nog erger dan de gevangenisstraf is de sociale druk. Dienstweigeraars lopen het risico in een sociaal isolement te raken, doordat ze geschuwd worden door hun schoolvrienden en soms zelfs door hun ouders en verdere familie. Ze worden als lafaards beschouwd. Ook economische aspecten spelen een rol. Ze missen de contacten die later van belang kunnen zijn bij het krijgen van een goede baan. Vooral in de politiek en bij veiligheidsdiensten worden ze uitgesloten. Ze komen niet in aanmerking voor allerlei gunstige financiële regelingen, zoals hypotheken en overheidssubsidies. Veel banen stellen als voorwaarde dat je in het leger gediend moet hebben. Voor meisjes is het wat gemakkelijker om onder de dienstplicht uit te komen en zij worden, eenmaal in dienst, niet ingedeeld bij gevechtseenheden die naar de bezette gebieden gaan, tenzij ze dat zelf willen. Zo zie je toch vrouwelijke soldaten bij de checkpoints op de Westbank staan.

Zie voor een gesprek met een Israëlisch meisje over haar motivatie om dienst te weigeren op het volgende filmpje. Het is in het Engels, maar goed te volgen:
 http://www.youtube.com/watch?v=EDNjcSVGTWU&feature=related

2 juni 2015:

Verschillende getuigenissen van leden van Breaking the Silence.
http://www.breakingthesilence.org.il/protective-edge?utm_source=Breaking+the+Silence+Newsletter&utm_campaign=ae3e24ee9e-Post_Launch_Newsletter_May5_31_2015&utm_medium=email&utm_term=0_a7a5c12f9a-ae3e24ee9e-211210241

24 mei 2015:

Een Israëlische soldaat wordt gevangen gezet vanwege zijn kritiek op de bezetting.
http://mondoweiss.net/2015/05/imprison-criticizing-occupation

15 maart 2015:

Het verhaal van een Israëlische soldaat:
http://972mag.com/the-only-issue-that-matters-in-israels-elections/104297/

juni 2014:

Het verhaal achter een dienstweigeraar: https://decorrespondent.nl/1354/Hoe-in-Israel-alles-begint-en-eindigt-bij-het-leger/44444157714-c7ea0839

19 augustus 2014:

Een dienstweigeraar spreekt: http://edition.cnn.com/2014/08/18/world/meast/israel-refusers/index.html?iref=allsearch

 

4. Israëlische dienstweigeraars voeren actie

Hallo, mijn naam is Omer Goldman . Ik ben een Israëlisch meisje van 19 jaar oud en ik moest naar de gevangenis, omdat ik dienst weigerde. Ik weigerde namelijk om militaire dienst te doen in de bezette gebieden. Ik ben in een echt militair gezin opgegroeid. Mijn vader heeft een functie in het leger en ik heb meegemaakt dat mijn 8-jaar oudere zusje in dienst was. In Israël gaan alle meisjes in militaire dienst gedurende twee jaar. De jongens voor drie jaar!

Eerder dit jaar ging ik naar een vredesdemonstratie in Palestina en mij was altijd verteld dat het Israëlische leger er is om mij te verdedigen. Maar in dit geval schoten ze met rubberen kogels op mij en met traangas. Opeens zag ik de waarheid, de realiteit. Het meest gevaarlijke ding in Palestina zijn de Israëlische soldaten, zij die eigenlijk aan mijn kant zouden moeten staan! Toen ik thuis kwam, was mijn mening wat betreft het Israëlische leger totaal veranderd.
Ik heb me aangesloten bij een groep jongeren die dienst willen weigeren, de Shministim .

Als je dus weigert, ga je steeds voor 3 weken de gevangenis in, dan weer 1 week eruit, en dan weer 3 weken erin, net zo lang tot je 21 bent. Op 18 december 2008 houden we een actiedag in Israël en we zijn vastbesloten om de Israeli's en de hele wereld te laten zien en horen dat we die oorlogscultuur, die in Israël bestaat, willen stoppen.

(van de website Jewish Voice for Peace)

En:

23 oktober 2009

Eerste gewetensbezwaarde van de groep 'Nieuwe weigeraars' in de gevangenis in Israël.
"Wij weigeren militaire dienst om de bezetting te dienen!
Wij zijn Israëlische teenagers die niet deel willen nemen in een leger dat de Palestijnse gebieden illegaal en brutaal bezet.
We nemen de consequentie van onze strijd tegen de bezetting.
We zijn voor vrede."

Een nieuwe collectieve verklaring van dienstweigeren door Israëlische jongeren ('de 2009 - 2010 Hoger Onderwijs brief') is op 22 oktober 09 uitgekomen.

Vandaag kwamen twee ondertekenaars van deze brief , Efi Brenner en Or Ben-David, naar de militaire introductiebasis in Tel-Hashomer en zij weigerden daar zich in te schrijven. Efi werd meteen naar de gevangenis gestuurd, terwijl Or nog niet werd gestraft. Haar werd meegedeeld dat de militaire gevangenis voor vrouwen vol was. Morgen moet ze terugkomen; ze wordt dan vastgehouden en gaat a.s. zondag alsnog naar de gevangenis.

Efi Brenner , 18 jaar komt uit Rishon Le Zion (een voorstad van Ten Aviv) en is een bekende activist; hij zit in de Anti-bezetting groep en is ook dierenactivist. Hij kreeg nu een straf van 10 dagen, waarna waarschijnlijk nog vele van deze veroordelingen zullen volgen. Hij is geïnterneerd in de Militaire Gevangenis nr. 6 bij Atlit. Toen vorige week de openbare brief van de jonge dienstweigeraars werd gepubliceerd, gooide de vader van Efi hem het huis uit; hij week uit naar een vriend. Eenmaal in de gevangenis weigerde hij om militaire kleding aan te trekken en werd daarom in isolatie gezet. De leiding stond hem niet toe om boeken en schrijfmateriaal   mee te nemen. Dit is tegen alle regels.

Efi heeft de volgende verklaring opgesteld:

"Ik ben tegenstander van onderdrukking, of dit nu gebeurt in een hiërarchische organisatie zoals het leger, of door individuele mensen   tegenover dieren.

Het Israëlische gouvernement beoefent al sinds 1948 een politiek van bezetting en onderdrukking tegenover het Palestijnse volk. Toen al werden de Palestijnen uit hun huizen gejaagd en dit gebeurt nog steeds. Door allerlei onderdrukkende regels tegen de Palestijnen wordt hun vrijheid van beweging beperkt, bijv. door wegen die alleen door Israëli gebruikt mogen worden, door 'administratieve detentie', verwoesting van huizen, diefstal van land, enz.

Wij moeten ons op een vredelievende manier gedragen en daarom moeten we weigeren om deel te nemen aan criminele activiteiten van het leger. Dit is onze echte plicht. Alle hierboven genoemde punten gaan in tegen de basiswaarden van vrijheid en rechtvaardigheid, waar ik in geloof en waarvoor ik strijd.

Daarom weiger ik om mezelf in te schrijven bij het Israëlisiche leger en ik weiger deelname aan een miltaire macht, op welke manier dan ook."

Zie ook: http://www.nujij.nl/israeli-conscientious-obnjectors-shministim-send.4453460.lynkx

En voor een recenter verhaal (begin 2012): http://electronicintifada.net/content/i-cant-take-part-these-crimes-israeli-refusenik-interviewed/11057

5. Het zwijgen doorbroken (Breaking the Silence)

Vanaf het ontstaan van de staat Israël is veiligheid één van de belangrijkste issues geweest in de Israëlische samenleving. Het gevaar van oorlog en terrorisme is de reden voor de belangrijke rol van het leger. Elke joods-Israëlische man of vrouw van 18 jaar moet respectievelijk 3 en 2 jaar in het leger dienen. Vervolgens krijgt iedere man elk jaar (tot zijn 49e jaar) een oproep om een maand terug te komen (reservisten). De jaarlijkse militaire uitgaven van de overheid bedragen $ 8,9 miljard, dat is 8% van het BNP. In Israël is het de voortdurende angst voor aanslagen die het leven bepaalt. In alle sectoren van de samenleving speelt "veiligheid" een grote rol. In de jaren zeventig hoorden schuilkelders bij de dagelijkse realiteit, tijdens de golfoorlog had iedereen een gasmasker.

Tegenwoordig is het te merken door voortdurende controles bij cafés, restaurants en grote winkelcentra, waar iedereen de inhoud van de tas moet laten zien en de kofferbak van de auto open moet. Verder is de beveiliging rond busstations en treinen erg hoog. Daarnaast is de invloed van het leger in Israël niet weg te denken. Jongens en meisjes van 18 jaar met een machinegeweer over de schouder horen bij het gewone straatbeeld in Israël. Hoe sterk het leger verweven is met de samenleving beschrijft Erella Grassiani in haar afstudeerscriptie (2001) over de rol van het leger in Israël. "De gevechtssoldaat wordt een rolmodel voor jongens die ernaar streven om later ook zo moedig en sterk te worden. In de Israëlische maatschappij geniet deze fighter dan ook een zeer hoge status. De gruwelijkheden waarmee men in zo'n functie in aanraking komt, worden verzwegen. Pas als een soldaat voor het eerst op een slagveld staat, zal hij zich misschien realiseren dat hij kwetsbaar is." Nu is er een groep Israëlische soldaten die niet langer de schijn wil ophouden van 'dappere soldaten voor de veiligheid van Israël'. Zij vertellen hun echte verhaal. Dat gaat over wangedrag door henzelf en hun kameraden en over het leven van de Palestijnse bevolking in de bezette gebieden waar zij hebben gediend.

maart 2012:

Breaking the Silence

Israëlische soldaten praten over hun ervaringen in de Bezette Gebieden.

Deze actiegroep houdt rondleidingen en lezingen voor jeugdorganisaties, leraren en een breed gemengd publiek. Ook leerlingen aan de Academie van de Veiligheidspolitie namen hieraan deel. Alleen al in januari en februari 2012 vonden 40 van dit soort bijeenkomsten plaats.
Verder werden er 13 lezingen gehouden voor joden die buiten Israël wonen, leden van het Amerikaanse Congres en voor een groep Amerikaanse joodse jongeren die in Israël een ‘tussenjaar' doen, waarin veel zionistische propaganda zit.

Tijdens de excursies en lezingen heeft men veel last van interrupties door extreem-orthodoxe kolonisten, waardoor men gedwongen is de groepen door politie of militairen te laten begeleiden. Vooral in de oude stad Hebron en in de nederzetting Kiryat Arba was dat noodzakelijk. De binnenstad van Hebron is geheel bezet door Joodse kolonisten. Het gewelddadig gedrag en de verwensingen die steeds worden geuit zijn nog niets bij dat wat Palestijnen dagelijks meemaken in deze streek. Het ministerie van Educatie zou hier wel eens wat groepen heen kunnen sturen, als voorlichting over de extreme situatie.
http://www.jpost.com/DiplomacyAndPolitics/Article.aspx?id=259505

8 juni 2014:

Een lang krantenartikel in The Guardian over de ervaringen van Israëlische soldaten op de Westbank. Rechteloosheid....
http://www.theguardian.com/world/2014/jun/08/israel-soldiers-speak-out-brutality-palestine-occupation

2 mei 2014:

Weer enkele getuigenissen van ex soldaten van het Israëlische leger:
https://www.facebook.com/photo.php?v=746101108745468&set=vb.163056727049912&type=2&theater

 

6. Soldaten in Israël: jong moe, verveeld.

(Samengevat uit Trouw, 15 juli 2009)

Er wordt in de media steeds vaker bericht over wangedrag door Israëlische soldaten tegen Palestijnse burgers. Volgens de Nederlands-Israëlische antropologe Erella Grassiani zijn veel militairen door verveling, slaapgebrek en frustratie fysiek en emotioneel afgestompt. Erelli promoveerde onlangs aan de Vrije Universiteit. Haar proefschrift handelt over bovenstaand onderwerp.

Dat we steeds meer horen over dit wangedrag betekent niet dat de soldaten zich ook vaker misdragen. Volgens antropoloog Eyal Ben-Ari die aan de Hebreeuwse Universiteit in Jeruzalem onderzoek naar het leger, komt dat vooral doordat media meer aandacht besteden aan dergelijke verhalen. Ben-Ari was deze zomer voor een congres in Nederland. Volgens hem groeien de afdelingen mediavoorlichting en juridische zaken binnen het Israëlische leger snel. Onder druk van het internationale recht en instanties als het Internationaal Strafhof in Den Haag groeit volgens Ben-Ari de aandacht voor mensenrechten.

Met Kerst 2008 viel het Israëlische leger de Gazastrook binnen. Al gauw kwamen de verhalen naar buiten over Israëlische militairen die op onschuldige burgers schoten en over beschietingen van VN-gebouwen. "Alles wat ik net beschreven had in mijn proefschrift, zag ik opnieuw gebeuren", zegt Grassiani. "En het Israëlische leger blijft maar zeggen dat het moreel het meest vooraanstaande leger ter wereld is. Ik zie niet zo snel een oplossing. Daarvoor moet eerst de Israëlische bezetting van de Palestijnse gebieden stoppen".

'Breaking the Silence', een organisatie van Israëlische reservisten, heeft 54 getuigenissen vastgelegd, zowel van dienstplichtingen als van reservisten, over de ervaringen in Gaza, nu (zomer 2009) een half jaar geleden. Zij vertellen over nodeloze vernielingen, het afvuren van fosfor in bewoond gebied en met name over een sfeer waarbij ze aangemoedigd werden haast overal op te schieten. "De getuigenissen bewijzen dat de immorele wijze waarop de oorlog werd gevoerd, te wijten is aan het systeem en niet aan de individuele militair", zegt Michael Mankin van Breaking the Silence. "Dit is een belangrijke oproep aan de Israëlische samenleving en haar leiders om de stupiditeit van ons beleid opnieuw onder de loep te nemen. Het Israëlische publiek, dat grotendeels achter de militaire operatie in gaza stond, moet weten wat de militairen hebben meegemaakt".

Het Israëlische leger verwierp inmiddels alle kritiek, maar wil wel formele klachten over wangedrag onderzoeken. Tijdens de oorlog in Gaza kwamen aan Palestijnse kant ongeveer 1300 Palestijnen om, terwijl er aan Israëlische kant 13 doden vielen, waarvan drie door Palestijnse raketten.  

30 maart 2013:

Gideon Levy, journalist van de Israëlische krant Ha'aretz:
De boodschap aan Israëlische soldaten: het is toegestaan om het bloed van Palestijnse teenagers te vergieten. Niemand van jullie zal worden ontslagen, in tegendeel, je kunt promoie krijgen – want zo gaat dat in het meest morele leger van de wereld.
http://sabbah.biz/mt/archives/2014/03/30/blood-acceptable-shed/#utm_source=Sabbah+Report+Newsletter&utm_campaign=c3b50979d8-Mailchimp_RSS_EMAIL_CAMPAIGN&utm_medium=email&utm_term=0_b25ea89f16-c3b50979d8-414488809

7. De Israëlische rapper Sagol 59

Hij trad op in het festival "Rap4Justice" in Amsterdam in december 2006. Zijn eigen naam is Khen Roten en hij groeide op in een kleine Israëlische kiboets. Er was daar een gemeenschappelijke wasserij, waarvoor alle kleren een merkje moesten hebben, met een kleur en een nummer. Zijn kleur was Sagol (paars) en zijn nummer 59. Zo ontstond zijn naam als rapper. Hij groeide op in een socialistisch milieu, waar het belangrijk was dingen te delen, ook met Palestijnen. Nadat hij in het leger gediend had vond hij een baan in de reclamewereld. Rappen begon Sagol zo'n acht jaar geleden. "Het was niet mijn plan om politieke nummers te maken, maar ik denk dat je daar niet aan kunt ontsnappen als je in Jeruzalem leeft. Het duurde jaren voor ik besefte in wat voor stomme situatie we ons bevinden. Je gaat gewoon in het leger, er is dienstplicht, en dan kom je in de Libanonoorlog terecht. Later vraag je je af: "Waarom waren we daar, wat deden we daar en wat deed ik daar? Ik ben een van de ouderen in de hiphopscene in Israël; deze ervaringen probeer ik te gebruiken."

Sagol heeft geen oplossing klaar, maar probeert zijn gevoelens te verwoorden en mensen duidelijk te maken wat er gaande is. "Ik heb vier jaar geleden een goede vriend verloren bij een zelfmoordaanslag.Daar ga ik nu over rappen. Het heeft twee kanten. Ik denk dat de onderdrukkende wijze waarop de controles plaatsvinden niet goed is, maar het is uit zelfbescherming ontstaan. De situatie van de checkpoints is problematisch, het is geen goede oplossing. Ik denk dat de Palestijnen hun eigen staat zouden moeten hebben." Tenslotte zegt hij: "Wat ik heel beangstigend vind, is het aanleren van haat. Dat gebeurt in de opvoeding. Ik maak mij daar zorgen over, meer dan over wapens en tanks. Maar stel, dat er vanavond, na mijn gemeenschappelijke optreden met de Palestijnse muzikanten, iemand naar buiten loopt en tegen zichzelf zegt: 'Wow, deze mensen kunnen met elkaar praten en samenleven,' dan is dat goed".

(samengevat uit: De Brug, uitgave van SIVMO, Steuncomité Israëlische Vredesgroepen en Mensenrechten Organisaties, nr. 64, maart 2007)  

8. Politiek in Israël

6 september 2014:

Een artikel over het activisme van de beweging Vrouwen in het Zwart in Israël ten tijde van de afgelopen Gaza-oorlog.
http://www.thecitizen.in/NewsDetail.aspx?Id=120&FOR/LASTING/PEACE,/LISTEN/TO/WOMEN

Strijd van Likud om het joodse karakter van Jaffa te versterken door ‘etnische zuivering':

 http://electronicintifada.net/blogs/ali-abunimah/israels-likud-hopes-complete-ethnic-cleansing-jaffa

Maar ook zijn er projecten om mannen, vrouwen en jongeren van Israëlische en Palestijnse kant te laten kennis maken met elkaar en elkaar te gaan accepteren en begrijpen.
Er is zelfs een dorp waar joodse en Palestijnse mensen samen wonen en kinderen samen naar school gaan: Neve Shalom of Wahat al Salam.
Zie hiervoor: http://www.nswas.nl/

Of juist niet: aan beide zijden wordt wel geïndoctrineerd.
Zie wat er aan Israëlische kant gebeurt: 
 http://sabbah.biz/mt/archives/2012/09/25/how-to-kill-arab-kids-israeli-kids-learning-in-the-army-museum/

23 augustus 2014:

Hoe racistisch Israëlische jongeren denken (en leren) over Palestijnen (Arabieren).
http://forward.com/articles/204563/israeli-teens-gripped-by-virulent-racism/