Palestina-Israël.info
         
 

 

 

BEZETTING

Vluchtelingen

Wat je hier kunt lezen:

1. Ontstaan van het vluchtelingenprobleem
2.Vluchtelingen nu
3. Wat zeggen de Verenigde Naties over de vluchtelingen?

Maar eerst dit:

Palestijnse vluchtelingen in het Midden-Oosten.
Eén van de vier onderhandelingspunten in de Routekaart naar de Vrede is het vluchtelingenprobleem. Zie onder Geschiedenis/Vredesonderhandelingen/ Vier onderhandelingspunten:
In en na de oorlogen van 1948 en 1967 zijn grote groepen Palestijnen uit Israël gevlucht of verjaagd. Wat moet er bij een vredesoplossing met deze mensen en hun nakomelingen gebeuren? Sommigen van hen hebben de sleutel van hun vroegere huis bewaard in de hoop dat ze ooit terug zullen komen.

1. Ontstaan van het vluchtelingenprobleem

Er zijn twee opvattingen over het ontstaan van het vluchtelingenprobleem.

1. Volgens Israël had de oorlogspropaganda van de Arabische staten zo'n overtuigingskracht dat de Arabische bevolking, die woonde in het gebied dat nu Israël is, in paniek weg vluchtte toen de Israëlische strijdkrachten naderden. Al eerder hadden de welgestelden onder hen de wijk genomen naar de naburige Arabische landen. Daardoor bevonden zich tijdens de hevigste gevechten zeer weinig Palestijnse leiders in Israël/Palestina. Dat maakte de gewone bevolking stuurloos en paniekerig.
Volgens de Israëlische lezing heeft de Arabische bevolking na oproepen van hun eigen Arabische en Palestijnse leiders vrijwillig het land verlaten in afwachting van een voorspelde Arabische overwinning.

2. De Palestijnse lezing echter is dat de bevolking vooral door Israëlische strijdkrachten verdreven is. Hele Palestijnse dorpen werden vernield en de mensen werd verboden om later terug te komen en hun dorp te herbouwen. Ze moesten vluchten en gingen naar Libanon, Jordanië of een ander land.

Uit de aantekeningen van Johke (2003)

"Wij namen deel aan een herdenking van de 'Naqba', ofwel de Ramp. Dit is de Palestijnse naam voor de dag waarop Israël in 1948 een staat werd en waarop de onderdrukking en verdrijving van de Palestijnse bevolking in het nieuwe land Israël begon. (Geschiedenis/1948).
Deze demonstratie wordt elk jaar op een andere plaats gehouden; altijd een plaats waar vroeger een Arabisch dorp was, wat destijds met de grond gelijk is gemaakt. Dat is met ongeveer 450 dorpen gebeurd! Veel vluchtelingen en hun nakomelingen leven nog steeds in kampen, of zijn 'ingetrokken' bij dorpen die niet verwoest zijn. Hun eigen dorp mag niet herbouwd worden, is van de kaart geveegd. Om dit te herdenken komen er van heinde en ver auto's en bussen naar de demonstratie. Hoewel het al bijna 60 jaar geleden is, dat de Ramp plaatsvond, is het opvallend hoeveel jongeren aan deze bijeenkomst deelnemen. Honderden!   Er wordt dan op dat terrein een optocht gehouden, die de Mars van de Terugkeer wordt genoemd.   Zij willen dat de Arabische dorpen van destijds weer herbouwd worden en dat de nakomelingen van de bevolking van toen weer kan terugkeren naar het dorp waar ze generaties lang gewoond hebben. De jongeren wapperen met Palestijnse vlaggen en met veel spandoeken   en er worden veel leuzen gescandeerd. Duidelijk is, dat deze jongeren zich heel betrokken voelen bij de totale situatie. Dat is niet verwonderlijk, want ze hebben er zelf erg onder te lijden."

De meeste historici zijn het er onderhand over eens, dat de tweede versie de juiste is: de Palestijnse vluchtelingen zijn verjaagd door het Israëlische leger.
De Israëli hadden waarschijnlijk geen weloverwogen plan de Palestijnen uit het hun toegewezen gebied te verjagen. Toen velen door de oorlogsomstandigheden en door represailles van de zijde van extreme Israëlische eenheden wel vluchtten, was hun dit echter zeer welkom.

Als gevolg van de massale vlucht van de Palestijnse bevolking raakten hele streken in Israël en in de Palestijnse gebieden nagenoeg ontvolkt. De Israëlische regering wilde deze vluchtelingen echter niet meer terug, hoewel de Geneefse Conventie (over mensenrechten) en de VN-resoluties 194 en 242 dat wel eisten. (Zie hieronder.)
Israël weigerde, niet alleen omdat men hen als vijandig beschouwde, maar ook omdat Israël zelf geconfronteerd werd met een enorm vluchtelingenprobleem. Israël heeft alles in het werk gesteld om het probleem van de 'eigen' joodse vluchtelingen op te lossen. In de eerste tien jaar van zijn bestaan nam Israël ongeveer 900.000 vluchtelingen op. Tot hen behoorden vooral de ruim 600.000 joden uit de Arabische landen die meestal met achterlating van hun bezittingen hun toevlucht in Israël hebben gezocht. Verder kwamen er heel veel joden uit Europa, die de barre tijden van  de vernietigingskampen in de Tweede Wereldoorlog en van het groeiende anti-semitisme hadden overleefd.

restant van verwoest dorp, foto Janny Beekman

2. Vluchtelingen nu

Het totale aantal Palestijnse vluchtelingen die merendeels in erbarmelijke omstandigheden leefden, werd in 1948 op 350.000 geschat (later bleken er dat zo'n 700.000 te zijn).
Het gaat in 2001 om een groep van ruim 5,5 miljoen Palestijnse vluchtelingen.
Hiervan zijn er ruim 3,5 miljoen geregistreerd door de UNRWA (vluchtelingenorganisatie van de VN). Zij ontvangen nog steeds hulp, vooral voedelrantsoenen: meel, suiker, zout en olie.
1,2 miljoen vluchtelingen leven nog altijd in kampen. De andere leven daarbuiten en hebben hun weg gevonden in de samenleving waar zij terecht kwamen.

Situatie in 2001

waar                  

in vluchtelingenkampen buiten de kampen

Israël (interne vluchtelingen)

  269.000
Gaza
445.000 390.000
Westoever
189.000 620.000
Jordanië
336.000 1.510.000
Libanon
245.000 200.000
Syrië
 
487.000
Egypte
  53.500
Golfstaten en Saoudi-Arabië
  428.000
Andere Arabische landen
  213.500
Niet Arabische landen
  270.000

We kunnen er van uitgaan dat het aantal vluchtelingen in 2013 door de bevolkingsgroei hoger is.

In de loop der jaren zijn de tenten van de kampen vervangen door stenen onderkomens. Het is normaal dat gezinnen met bijvoorbeeld 6 kinderen in twee kamers wonen. Waterleiding is er lang niet altijd. Water moet dan van een centraal punt in het kamp worden gehaald in jerrycans.

Onder de Palestijnen in de kampen is een heel grote werkloosheid. In Jordanië en Libanon bijvoorbeeld mogen zij veel beroepen niet uitoefenen. Zij doen vooral seizoenarbeid in de landbouw.

3. Wat zeggen de Verenigde Naties over de vluchtelingen?

Resolutie 194 van de Algemene Vergadering van de VN (11 december 1948, punt 11, met betrekking tot het vluchtelingenvraagstuk): 11. Bepaalt dat de vluchtelingen die naar hun woningen willen terugkeren en met hun buren in vrede willen leven zulks op de eerstvolgend uitvoerbare datum moet worden toegestaan, en dat compensatie moet worden betaald voor de bezittingen van degenen die ervoor kiezen om niet terug te keren, alsmede voor verlies van en schade aan eigendommen die, volgens de grondbeginselen van internationaal recht dan wel billijkheid, door de daarvoor verantwoordelijk zijnde regeringen of autoriteiten dient te worden vergoed; Geeft de Verzoeningscommissie opdracht de repatriëring, herhuisvesting en economische en sociale rehabilitatie van de vluchtelingen te bevorderen, alsmede de uitbetaling van compensatie[gelden], en nauwe banden te onderhouden met de Directeur van de United Nations Relief for Palestinian Refugees en, via hem, met de aangewezen organen en instellingen van de Verenigde Naties.

Resolutie 242. Hier staat de zeer omstreden resolutie, vooral vanwege het woordje 'de', dat in 1a (zie hieronder) wel of niet voor 'gebieden' zou moeten staan.                                                                                        

De Veiligheidsraad:

1. bevestigt dat de verwezenlijking van de beginselen van het Handvest van de VN vereist de vestiging van een rechtskundige en duurzame vrede in het  Midden-Oosten die moet inhouden de toepassing van de volgende beginselen:
            a.         Terugtrekking van Israëlische strijdkrachten uit (de) gebieden die bezet zijn tijdens het jongste conflict.
            b.         Beëindiging van alle aanspraken op belligerentie (= oorlogsvoering) en alle daden van belligerentie,                                     erkenning van de soevereiniteit, territoriale integriteit en politieke onafhankelijkheid van alle staten in het                         betrokken gebied, en hun recht om in vrede te leven binnen veilige en erkende grenzen, vrij van bedreigingen                         of daden van geweld.

2. bevestigt de noodzakelijkheid van:
            a.         De gegarandeerde vrijheid van scheepvaart door internationale waterwegen in het betrokken gebied.
            b.         Het tot stand brengen van een rechtvaardige regeling van het vluchtelingenvraagstuk.
            c.         De garantie van de territoriale onschendbaarheid en politieke onafhankelijkheid van iedere staat in het                                     betrokken gebied door maatregelen die onder meer inhouden het vestigen van gedemilitariseerde zones.

Er is een verschil tussen de Franse tekst en de Engelse tekst van resolutie 242 In de Franse versie staat 'de gebieden'; in de Engelse versie staat kortweg 'gebieden' (dus zonder voorafgaand 'de'). Dat ene woordje 'de' bleek tot enorme interpretatieverschillen aanleiding te kunnen geven.